dr hab. prof. nadzw. SGH Halina Brdulak
Instytut Międzynarodowego Zarządzania i Marketingu Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
Zrównoważony rozwój to strategia, którą włącza w swoje działania coraz większa liczba przedsiębiorstw, traktując ją jako jeden z kluczowych elementów budowania przewagi konkurencyjnej. Ekologia stanowi jeden z trzech obszarów (oprócz ekonomii i etyki) zainteresowania firm, działających zgodnie z zasadami zrównoważenia. Najbardziej świadome przedsiębiorstwa promują zachowania ekologicznie pracowników i mierzą wpływ swojej działalności na środowisko, podając np. poziom emisji CO2, zużycie wody czy prądu.
Audyt ekologiczny, przeprowadzony przez niezależną organizację, pozwala zatem dokonać przeglądu całej firmy pod kątem spełniania przez nią wymagań dotyczących środowiska i określić stopień jej oddziaływania na poszczególne obszary związane ze środowiskiem, jak gospodarka wodno-kanalizacyjna, emisja gazów, hałasu, gospodarka odpadami czy oddziaływanie na glebę. W kontekście nowych wymagań i wytycznych Unii Europejskiej audyt ekologiczny stanowi wartość dodaną z punktu widzenia całego łańcucha dostaw. Dzięki niemu firma nie tylko uzyskuje szczegółowe informacje na temat spełnianych przez nią norm, lecz także dostaje zestaw „dobrych praktyk”, które pozwalają jej doskonalić się w tym obszarze. Warto również dokonywać takich audytów przed prywatyzacją przedsiębiorstwa czy też fuzją. Wówczas stają się one wartościowym elementem due diligence. Audyty ekologiczne wykonywane są również przed rozpoczęciem inwestycji na danym obszarze. Niektóre przedsiębiorstwa nie podejmą się takiej inwestycji, jeśli – z jednej strony – teren nie będzie wolny od zanieczyszczeń, z drugiej zaś – istnieć będzie ryzyko, iż planowana budowa naruszy równowagę środowiskową. W logistyce również znaczący partnerzy przeprowadzają w określonych cyklach audyt swoich dostawców, przy czym jednym z elementów audytu jest obszar związany z ekologią. Tak więc należy uznać, że zgoda przedsiębiorstwa na przeprowadzenie audytu ekologicznego stanowi jeden z elementów jego wiarygodności rynkowej i potwierdzenia, że opiera ono swoją strategię na zrównoważonym rozwoju.
dr inż. Barbara Kozłowska
ADIUNKT, WYDZIAŁ INŻYNIERII PROCESOWEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA, POLITECHNIKA ŁÓDZKA
Audyt środowiskowy (environmental audit) jest jedną z metod oceny środowiskowej, stosowanej głównie przez zakłady przemysłowe. Polega on na porównaniu faktycznego stanu z przyjętymi kryteriami, którymi mogą być np. wymagania prawne. Audyty środowiskowe rozwinęły się w kilku kierunkach w zależności od celu i zakresu zamawiającego.
W Polsce pierwsze audyty (przeglądy) środowiskowe były przeprowadzane najczęściej w związku z przekształceniami własnościowymi, kiedy następowało wykupienie (całkowite lub częściowe) udziałów przedsiębiorstwa przez inne przedsiębiorstwo (najczęściej zagraniczne). W ten sposób inwestor chciał zabezpieczyć się przed ewentualnymi roszczeniami osób trzecich, władz itp. Obecnie audyt środowiskowy, określany również jako przegląd ekologiczny, ma dwa znaczenia. Z jednej strony – z punktu widzenia właściciela instalacji – negatywny. Ponieważ art. 237 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.) określa, że w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Jest to więc rodzaj kary.
Z drugiej strony zasadniczym problemem każdego przedsiębiorcy jest dotrzymywanie wymagań związanych z poszczególnymi obszarami działalności. Zmieniające się uwarunkowania prawne w zakresie ochrony środowiska powodują konieczność weryfikacji stanu prawnego działalności podmiotu w przedmiocie ochrony środowiska. Audyt środowiskowy jest jedną z form weryfikacji zarządzania przedsiębiorstwem w obszarach powiązanych z ochroną środowiska. Warto więc go wykonać, planując rozwój przedsiębiorstwa. Doskonałym czasem na to jest planowana prywatyzacja, fuzja bądź wejście na giełdę. Warto postarać się o niego także przed rozpoczęciem nowej inwestycji (np. budowlanej), która może oddziaływać na środowisko. Dzięki temu inwestor może ustrzec się przed atakami ze strony organizacji ekologicznych. Audyt ten ma także duże znacznie, gdy przedsiębiorstwo stara się o dotacje z funduszy unijnych. Posiadanie audytu ekologicznego stawia firmę w lepszym świetle. Udowadnia, że dba ona o nasze wspólne środowisko, co jest obecnie sprawą bardzo ważną i godną pochwały.
dr hab. prof. UŁ Adam Sadowski
PROFESOR NADZWYCZAJNY W ZA KŁADZIE LOGISTYKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO, INSTYTUT EKONOMIK STOSOWANYCH I INFORMATYKI
Audyty ekologiczne stanowią istotny element systemu zarządzania środowiskowego przedsiębiorstwem. Z tego punktu widzenia należy zastanowić się, na jakim etapie rozwoju znajduje się zarządzanie środowiskowe w Polsce oraz wskazać na czynniki, które w przyszłości będą decydowały o wzroście rangi lub deprecjacji zagadnień środowiskowych. Warto w tym miejscu przytoczyć raport opracowany przez DHL pt. A Scenario Study. Logistics in 2050, w którym wskazano pięć scenariuszy przyszłości (megatrendów), które będą kształtowały funkcjonowanie przedsiębiorstw i gospodarki światowej. Wymieniono wśród nich: nieokiełznaną ekonomię – zbliżająca się zapaść, megawydajność w megamiastach, styl życia na zamówienie, paraliżujący protekcjonizm oraz globalną sprawność – lokalne adaptacje.
We wskazane scenariusze muszą wpisać się systemy zarządzania środowiskowego oraz standardy środowiskowe. Zarządzanie środowiskowe jest rozpatrywane wielopłaszczyznowo – na poziomie makroekonomicznym (Protokół z Kyoto, IPCC, UNFCCC), przedsiębiorstwa (Protokół GHG, ISO 14064, ISO 14069) oraz produktu (Protokół GHG, ISO 14040, 14044, PAS 2050, ISO 14067, DIN EN 16258). Audyty ekologiczne stanowią formę kontroli realizacji filozofii zarządzania zorientowanej na efektywność ekologiczną wszelkich procesów i działań w przedsiębiorstwie. Należy podkreślić zgodność poglądów przedsiębiorców w kwestii tego, że w przestrzeni europejskiej istnieje potrzeba przeprowadzania audytów ekologicznych, natomiast ich ilość zależy przede wszystkim od stopnia rozwoju gospodarczego kraju.
Źródło: Logistyka Odzysku 2/2014 (11)
